Çoğu karagözcülerin okuduğu bu perde gazeli bu düşüncenin çok kuvvetli olduğunu göstermektedir. Karagöz oyununun 15. yüzyılda nasıl bir gelişme gösterdiğini anlatan belgeler elimizde yoksa da Hamdullah Hamdi (1449-1503) nin ‘Yusuf ü Züleyha mesnevisinde ‘lü’b-i hayal’ e (hayal oyunu’na)’telmih’ yoluyla değinen bir beyit vardır. Buna göre hayal oyununun 15. yüzyılda herkesçe bilinen yaygın olduğu söylenebilir. 16. yüzyılda ise hayal oyununu çok yaygın ve Türkiye’de çok sevilen ve rağbet gören bir eğlence sanatı olduğuna dair epey belge vardır. Şeyhülislam Ebüssuut Efendi (1490-1574) nin hayal oyununun ‘ibret gözüyle’ seyretmenin cezayı gerektirmeyeceği yolundaki fetvası buna bir örnektir. Bu yüzyılda şehzadelerin sünnet düğünlerinde çeşitli eğlenceler arasında karagöz oynatıldığı da bilinmektedir. Bazı belgelerden anlaşılacağı üzere ‘hayal-i zılcı Kör Hasan’ bu yüzyılın en ünlü karagöz ustasıdır. 17. yüzyılda belgeler daha da çoğalmaktadır.Oyunların yapısı, tipler, oyunların konusu ve oynatıcılar hakkında bazı bilgiler edinilmektedir. Evliya Çelebi, Naima ve bazı yazarların eserlerine dayanılarak; Ramazan aylarında kahvehanelerde, başka zamanlarda sünnet düğünlerinde, saraylarda ve köşklerde eğlenmek için bu oyunların oynatıldığı anlaşılmaktadır. Yine Evliya Çelebi’nin Seyahatnamesi’nden anlaşılacağı üzere Türkiye’nin başka şehirlerinde de karagöz oynatılmaktaydı. Hasan-zade Mehmet Çelebi ile Şengül Çelebi, Erzurum’da Kandillioğlu o dönemin en ünlü karagözcüleridir. Yine 19. yüzyılın ikinci yarısında ve 20. yüzyılın başlarında yetişen bazı karagöz sanatçılarının adları bilinmektedir. ‘Şeyh Fehmi Efendi, Peder Mustafa Efendi, Müştak Baba, Kör İmam,Hafız Mehmet Efendi, Enderunlu Hakkı Bey, Enderunlu Tevfik Bey, Katip Salih, Katip Mahmut, Cerrah Salih Efendi, Çilingir Ohannes Efendi’ bunlardan bazılarıdır. Karagöz Cumhuriyet devrinde yerini tiyatro ve sinemaya bırakmış ve eski popülaritesini kaybetmeye yüz tutmuştur. Günümüzde yaşayan en ünlü karagöz ustası Hayali TACETTİN DİKER’dir. Karagöz onun yetiştirdiği birkaç genç hayali tarafından yaşatılmaktadır.
Çoğu karagözcülerin okuduğu bu perde
gazeli bu düşüncenin çok kuvvetli olduğunu
göstermektedir.
Karagöz oyununun 15. yüzyılda nasıl bir
gelişme gösterdiğini anlatan belgeler
elimizde yoksa da Hamdullah Hamdi (1449-
1503) nin ‘Yusuf ü Züleyha mesnevisinde
‘lü’b-i hayal’ e (hayal oyunu’na)’telmih’
yoluyla değinen bir beyit vardır.
Buna göre hayal oyununun 15. yüzyılda
herkesçe bilinen yaygın olduğu söylenebilir.
16. yüzyılda ise hayal oyununu çok yaygın
ve Türkiye’de çok sevilen ve rağbet gören
bir eğlence sanatı olduğuna dair epey
belge vardır.
Şeyhülislam Ebüssuut Efendi (1490-1574)
nin hayal oyununun ‘ibret gözüyle’
seyretmenin cezayı gerektirmeyeceği
yolundaki fetvası buna bir örnektir.
Bu yüzyılda şehzadelerin sünnet
düğünlerinde çeşitli eğlenceler arasında
karagöz oynatıldığı da bilinmektedir.
Bazı belgelerden anlaşılacağı üzere ‘hayal-i
zılcı Kör Hasan’ bu yüzyılın en ünlü
karagöz ustasıdır.
17. yüzyılda belgeler daha da
çoğalmaktadır.
Oyunların yapısı, tipler, oyunların konusu
ve oynatıcılar hakkında bazı bilgiler
edinilmektedir.
Evliya Çelebi, Naima ve bazı yazarların
eserlerine dayanılarak; Ramazan aylarında
kahvehanelerde, başka zamanlarda sünnet
düğünlerinde, saraylarda ve köşklerde
eğlenmek için bu oyunların oynatıldığı
anlaşılmaktadır.
Yine Evliya Çelebi’nin Seyahatnamesi’nden
anlaşılacağı üzere Türkiye’nin başka
şehirlerinde de karagöz oynatılmaktaydı.
Hasan-zade Mehmet Çelebi ile Şengül
Çelebi, Erzurum’da Kandillioğlu o dönemin
en ünlü karagözcüleridir.
Yine 19. yüzyılın ikinci yarısında ve 20.
yüzyılın başlarında yetişen bazı karagöz
sanatçılarının adları bilinmektedir.
‘Şeyh Fehmi Efendi, Peder Mustafa
Efendi, Müştak Baba, Kör İmam,Hafız
Mehmet Efendi, Enderunlu Hakkı Bey,
Enderunlu Tevfik Bey, Katip Salih, Katip
Mahmut, Cerrah Salih Efendi, Çilingir
Ohannes Efendi’ bunlardan bazılarıdır.
Karagöz Cumhuriyet devrinde yerini
tiyatro ve sinemaya bırakmış ve eski
popülaritesini kaybetmeye yüz tutmuştur.
Günümüzde yaşayan en ünlü karagöz
ustası Hayali TACETTİN DİKER’dir.
Karagöz onun yetiştirdiği birkaç genç
hayali tarafından yaşatılmaktadır.
© Bu sitede kullanılan tüm materyallerin telif hakları Ramiz BALAKİN’e aittir. 2003- 2010 - Tasarım Ahmet İKİZLER
